Verzonken watertuin

Een vliesdunne laag water glijdt over de ruwe vloer die olijfkleurig oplicht in het daglicht

Plaats: Museumplein
Datum: 23 juni 1999, Opening Nieuwe Vleugel van Gogh Museum
Architect: Kisho Korukawa (Japan)

Een bakstenen pad, gestreept met banden van grijze hardsteen, loopt tussen het Van Gogh Museum en zijn Nieuwe Vleugel door. Aan de ene kant van het pad staat het oude rechthoekige Van Gogh Museum met veel glas in witte raamomlijsting van architect Gerrit Rietveld (1888-1964) en zijn partners Van Dillen en Van Sticht. Aan de andere kant rijst de Nieuwe Vleugel op met de zuivere gebogen lijn van een halve ellips. Het dak met de zilvergrijze randen lijkt zijn vleugels uit te slaan. De gebogen muur is bekleed met grijze natuurstenen tegels. Elke vierkante tegel is apart gevormd om de ellipsboog te kunnen volgen. In het zonlicht krijgt het grijs een rode gloed, bij een bewolkte hemel lijkt de wand lavendelgrijs. 

De verzonken watertuin, omsloten door een gebogen balustrade vormt de andere helft van de ellips. De watertuin, zo’n zes meter diep, lijkt leeg. Op de bodem zijn langwerpige hardstenen tegels gelegd in een patroon van brede en smallere stroken. Een vliesdunne laag water glijdt over de ruwe vloer die olijfkleurig oplicht in het daglicht. Het water beweegt geheimzinnig en schittert op steeds andere plekken. Een windvlaag jaagt plooien in het transparante waterkleed. De zon tekent ellipslijnen die oplichten op de natte vloer. De hemel spiegelt zich blauw, waarin witte wolken drijven. De watertuin is niet leeg, maar vol bewegend licht en reflexen. Er klinkt een donker ruisen als van een verborgen bron. 

De verbinding tussen het oude- en nieuwe gebouw van het Van Gogh Museum ligt onder de grond. Via de hoofdingang aan de Paulus Potterstraat en de trap naar beneden komt de bezoeker in de nieuwe grote expositiegalerij. Een gebogen glazen wand omsluit de verzonken tuin. Achter het dikke glas is niets te horen, maar de trilling van licht op de vloer verraadt de stroming van het water.

Sinds 1973 is in het museum van Rietveld de grootste verzameling schilderijen en tekeningen van Vincent van Gogh te zien. 

Verzonken watertuin verdween

De verzonken watertuin in de nieuwe vleugel van Kisho Kurokawa is in 2015 verdwenen om plaats te maken voor de nieuwe entree aan het Museumplein.

Literatuur en bronnen

Gesprek met architect Sven Ingvar Andersson.
Blauwe kamer. Profiel 1/1993, tijdschrift voor landschapsontwikkeling en stedenbouw. Anja Guinée.
Ada Gravina, Van Museumterrein tot Museumplein. Uit Simulacrum, kwartaalblad van het Kunsthistorisch Instituut van de Universiteit van Amsterdam.
Hans Ibbelings en Andreas Blühm, Rietveld to Kurokawa. NAi Publishers Rotterdam 1999.
Maurizio Vitta, Kisho Kurokawa. Museums. L’Arca Edizioni 2002.