Wijsheid sijpelt uit oude boeken

Water sijpelt onder het kaft uit van het bovenste boek.

Plaats: Pijnackerstraat voor de Vredeskerk
Datum: 2004
Kunstenaar: Thom W. Puckey (1948 Engeland)
Materiaal: brons, marmer, verschillende soorten gekleurd graniet en basaltkeitjes
Afmetingen: hoogte 1,44 en 0,44 m  breedte 0,57 m  lengte 0,83 m
Middellijn grootste cirkel: 8 m

De watersculpturen, drie hoge stapels boeken, vormen een driehoek op het plein. Twee dragen een ruwe brok marmer, de derde draagt de zuivere bol van de maan. Water sijpelt onder het kaft uit van het bovenste boek. Druppels vallen van boek naar boek, murmelend en prevelend tot in het ronde bassin. Wie dicht bij staat hoort een koor van tonen, steeds wisselend met elke druppel die op de waterspiegel valt. Het water stroomt uit de kleine bassins aan drie kanten over granieten ringen om te verdwijnen in een bijna onzichtbare spleet tussen de stenen.

Twee motieven

Thom Puckey studeerde aan de Slate School of Fine Art en de London Royal Collage of Art. Sinds 1978 woont en werkt hij in Amsterdam. Puckey liet zich inspireren bij het ontwerp voor het plein voor de Vredeskerk door het 15e eeuwse schilderij van Giovanni di Paulo. Op het schilderij is het Hof van Eden afgebeeld, omringd door de verschillende cirkels van de zon, de maan en de planeten.
Het grondpatroon van het kunstwerk bestaat uit 11 concentrische cirkels gevat in de driehoek van de watersculpturen. De elf cirkels in de verschillende kleuren graniet liggen midden op het plein. De ringen omvatten een kleine heuvel van klinkers, symbool voor de aarde. Rondom de rand van de buitenste ring staan drie hoge stapels oude boeken die kennis en wijsheid symboliseren. Het beeld van de stapels oude boeken verzwaard door een steen ontleende Puckey aan de film “De kleur van Granaatappels” geregisseerd door de Armeen Sergei Parajanov. Het watersculptuur is ook een hommage aan deze regisseur. De twee ruwe brokken marmer die op de boeken liggen vond Puckey in de Italiaanse bergen. Alleen de onderkant heeft hij afgevlakt. Op de derde stapel zette hij een marmeren bol met een doorsnee van 150 cm waarop hij het reliëf van het maanlandschap aanbracht. Nog zes stapels boeken op zithoogte nodigen twee aan twee uit om even op het plein rusten. 
In Nederland staan verschillende kunstwerken van Puckey, waaronder een fontein in Groningen en in Arnhem. Voor de Binnengasthuisstraat bij de Universiteit van Amsterdam ontwierp de kunstenaar het beeld “drie bomen zes lenzen”. Drie bronzen bomen dragen de lenzen met hun naakte takken.

Plek van ontmoeting

De watersculptuur is er gekomen op initiatief van Pastor Pierre Valkering. Hij kwam in 1999 naar de Kerk van Onze Lieve Vrouwe van de Vrede. Het plein voor de kerk was verwaarloosd en vervallen. Pierre Valkering wilde het plein opknappen. Hij dacht aan een fontein: “bij het heiligdom, de tempel, is altijd water. Een rivier die opwelt uit het heiligdom stroomt door het land in de zee en brengt alles tot leven. Zo is religie de bron van het leven, gezondheid, inspiratie. Mensen putten inspiratie uit boeken. De bijbel is een boek. De kerk is gegroeid uit een boek”. 
In samenwerking met stadsdeel Oud Zuid en het Amsterdamse Fonds voor de Kunst is het kunstwerk er gekomen.
“Het plein voor de Vredeskerk is een duidelijk voorbeeld hoe een kunstwerk, gerealiseerd in de openbare ruimte, een goede impuls geeft aan het sociale leven in de buurt. Mensen gaan op de stapels boeken zitten om met elkaar te praten of uit te rusten van het boodschappen doen. Kinderen spelen met het stromende water. Het plein was een naargeestig terrein, nu is het plein het hart van de buurt waar mensen elkaar ontmoeten”.
Ook de kerk kan het plein goed gebruiken, bijvoorbeeld op aswoensdag bij het verbranden van de palmtakken. Nieuwe palmtakken zijn gewijd met water uit de fontein en de Paaswake in de nacht begon er. Bij de opening zegende bisschop Punt uit Haarlem de fonteinen waarna het water begon te stromen. Er werden teksten voorgelezen uit verschillende heilige boeken, zoals de Koran, het Evangelie en de Thora.

Literatuur en bronnen

Gesprek met Thom Puckey
Archief van Thom Puckey
Gesprek met pastor Pierre Valkering